Noord-Holland in 3 dagen, luxer

Noord-Holland is een smalle provincie tussen twee zeeën, en dat maakt reizen hier eenvoudig: van de Noordzee naar het IJsselmeer fiets je in een ochtend, en tussen de meeste plaatsen zit niet meer dan een half uur trein. Deze gids gaat over Amsterdam, Bergen, Naarden en over hoe je die met elkaar combineert zonder halve dagen in vervoer te verliezen.

De hoofdstad is de duurste hotelstad van Nederland, maar ook de stad waar het verschil tussen een goede en een slechte boeking het grootst is. Dezelfde kamer aan dezelfde gracht kost in februari honderd euro en in mei driehonderd.

Amsterdam

De hoofdstad is de duurste hotelstad van Nederland, maar ook de stad waar het verschil tussen een goede en een slechte boeking het grootst is. Dezelfde kamer aan dezelfde gracht kost in februari honderd euro en in mei driehonderd.

• De grachtengordel tussen Brouwersgracht en Amstel, UNESCO-werelderfgoed

• De Jordaan met hofjes, bruine kroegen en de markt op de Noordermarkt

• Museumplein: Rijksmuseum, Van Gogh Museum en Stedelijk op driehonderd meter van elkaar

• Amsterdam-Noord en de NDSM-werf, bereikbaar met de gratis pont

Vanaf Schiphol vijftien treinminuten naar Centraal. In de stad zelf loop of fiets je; de tram is zelden sneller dan lopen binnen de grachtengordel.

Bergen

Kunstenaarsdorp tussen bos en duin, met een zusterdorp aan zee op vier kilometer. Bergen heeft meer galeries per inwoner dan welk dorp in Nederland ook en een ruïnekerk midden op het plein.

• De Ruïnekerk op het Plein, sinds 1574 zonder dak hersteld

• Museum Kranenburgh over de Bergense School

• Bergen aan Zee met een breed, rustig strand

• Het Noordhollands Duinreservaat, direct achter het dorp

Trein naar Alkmaar, daarna bus 160 in vijftien minuten. Met de fiets vanaf Alkmaar een half uur door het duin.

Naarden

De best bewaarde stervesting van Europa, met dubbele grachten en zes bastions die vanuit de lucht een perfecte ster vormen. Binnen de wallen wonen drieduizend mensen in een stadje van drie straten breed.

• De vestingwallen, in een uur rond te lopen

• Het Nederlands Vestingmuseum in bastion Turfpoort

• De Grote Kerk met beschilderde gewelven uit 1518

• Het Comeniusmuseum en -mausoleum

Trein naar Naarden-Bussum, vijfentwintig minuten vanaf Amsterdam, daarna vijftien minuten lopen of vijf met de bus.

Waar je slaapt

• Haarlemmerbuurt en Westerdok: grachtenpanden aan de rand van het centrum, dertig euro onder Herengracht-niveau

• Amsterdam-Noord: de grootste prijsbreker, gratis pont die de hele nacht vaart

• De Pijp en Oost: boetiekhotels tussen de bewoners, tien minuten met de tram naar het centrum

Voor een weekend in het hoogseizoen boek je twee tot drie maanden vooruit; doordeweeks in het laagseizoen dumpen hotels hun laatste kamers juist zeven tot tien dagen van tevoren. Wie flexibel is met data, bespaart in Noord-Holland structureel meer dan wie flexibel is met sterren.

Wat het kost

Reken op 12,5 procent toeristenbelasting plus een vast bedrag per persoon per nacht — het hoogste tarief van Europa. Vergelijk altijd de totaalprijs, niet de kamerprijs.

Vergelijk altijd de totaalprijs inclusief toeristenbelasting, niet de kamerprijs. Gemeenten in Noord-Holland heffen tussen de vier en de twaalfeneenhalve procent, plus soms een vast bedrag per persoon per nacht, en veel boekingssites tonen dat pas op het laatste scherm.

Praktisch

De trein is het ruggengraat van de provincie: vier tot acht keer per uur tussen de grote plaatsen, en een dagretour kost zelden meer dan een tankbeurt. Koop een anonieme OV-chipkaart of check in met je bankpas — dat werkt inmiddels op vrijwel elke poort.

Reken de fiets mee in je planning. Bijna elk station in de provincie heeft een verhuurpunt, het landschap is vlak en de fietspaden zijn gescheiden van het autoverkeer. Op de meeste dagtrips is de fiets sneller dan de bus en aanzienlijk goedkoper dan een auto plus parkeergeld.

Het weer aan de Noordzee draait sneller dan de voorspelling. Neem ook in juli een windjack mee; een dag die om tien uur strandweer belooft, kan om twee uur horizontaal regenen en om vijf uur weer opklaren.

Drukte en timing

De drukte in Amsterdam is voorspelbaar en daarmee te vermijden. Tussen elf uur ’s ochtends en vier uur ’s middags staan de bekendste plekken vol; daarbuiten is het er stil. Dat verschil is groter dan het verschil tussen hoogseizoen en laagseizoen: een zaterdag in oktober om half elf voelt drukker dan een dinsdag in juli om half negen. Wie de dag omdraait — vroeg beginnen, midden op de dag lunchen of wandelen buiten het centrum, en pas na vieren weer terugkomen — ziet dezelfde plaats in een volstrekt ander tempo, en betaalt bovendien minder voor eten en toegang.

Geld en betalen

Nederland is grotendeels contantloos. Vrijwel overal betaal je met pin of telefoon, en een groeiend aantal zaken neemt helemaal geen contant geld meer aan. Creditcards worden in supermarkten en kleine zaken nog steeds niet altijd geaccepteerd — reken op Maestro of V Pay. Fooien zijn niet verplicht; vijf tot tien procent bij goed bedienen is gebruikelijk en afronden naar boven is genoeg. Toeristenbelasting wordt vrijwel altijd apart in rekening gebracht bij het uitchecken, ook als je vooruit hebt betaald.

Zonder auto

Deze provincie is gebouwd voor treinen, bussen, ponten en fietsen. Vrijwel elke plaats in deze gids is bereikbaar met openbaar vervoer, meestal in minder dan een uur vanaf Amsterdam Centraal, en de veerponten over het IJ en het Noordzeekanaal zijn gratis. Een dagkaart voor de regionale bussen kost minder dan een dag parkeren in een historisch centrum. Reis je met drie of vier personen, dan kan de auto voordeliger uitpakken — zet hem dan aan de rand van de stad neer en stap over op tram of trein.

Reizen met kinderen

Kinderen tot en met elf jaar reizen met de trein voor een paar euro per dag met een Railrunner-kaartje, en jonge kinderen mogen gratis mee op de fiets. Vrijwel elk museum in de provincie heeft een kinderroute, en de meeste stranden hebben een strandtent met speeltoestellen. De grootste beperking is niet het aanbod maar het tempo: reken op twee activiteiten per dag in plaats van vier, en plan de terugreis voor het avondeten in plaats van erna.

Fouten die bezoekers maken

Drie klassiekers. De eerste: te veel plaatsen op één dag, waardoor je vooral treinen en parkeerplaatsen ziet. De tweede: alles rond het middaguur plannen, precies wanneer het overal het drukst en het duurst is. De derde: met de auto naar een historisch centrum rijden waar parkeren zeven euro per uur kost terwijl het station op tien minuten lopen ligt. Wie één plaats per dag kiest, vroeg begint en de auto laat staan, houdt tijd en geld over voor het deel waarvoor hij eigenlijk kwam.

Blijven of teruggaan

De meeste bezoekers doen Amsterdam als dagtrip vanuit Amsterdam en missen daarmee de twee uur waarvoor het de moeite loont. Reken het eens door: twee treinkaartjes heen en terug plus een diner in de hoofdstad kost al snel meer dan een tweepersoonskamer buiten het seizoen ter plaatse, inclusief ontbijt. Wie blijft slapen ziet bovendien het ochtendlicht, en dat is in deze provincie — laag, breed, over water — de belangrijkste reden om er te zijn.