De beste markten

Noord-Holland is een smalle provincie tussen twee zeeën, en dat maakt reizen hier eenvoudig: van de Noordzee naar het IJsselmeer fiets je in een ochtend, en tussen de meeste plaatsen zit niet meer dan een half uur trein. Deze gids gaat over Amsterdam, Alkmaar, Beverwijk en over hoe je die met elkaar combineert zonder halve dagen in vervoer te verliezen.

De hoofdstad is de duurste hotelstad van Nederland, maar ook de stad waar het verschil tussen een goede en een slechte boeking het grootst is. Dezelfde kamer aan dezelfde gracht kost in februari honderd euro en in mei driehonderd.

Amsterdam

De hoofdstad is de duurste hotelstad van Nederland, maar ook de stad waar het verschil tussen een goede en een slechte boeking het grootst is. Dezelfde kamer aan dezelfde gracht kost in februari honderd euro en in mei driehonderd.

• De grachtengordel tussen Brouwersgracht en Amstel, UNESCO-werelderfgoed

• De Jordaan met hofjes, bruine kroegen en de markt op de Noordermarkt

• Museumplein: Rijksmuseum, Van Gogh Museum en Stedelijk op driehonderd meter van elkaar

• Amsterdam-Noord en de NDSM-werf, bereikbaar met de gratis pont

Vanaf Schiphol vijftien treinminuten naar Centraal. In de stad zelf loop of fiets je; de tram is zelden sneller dan lopen binnen de grachtengordel.

Alkmaar

Kaasstad met een grachtengordel op zakformaat. De kaasmarkt op het Waagplein bestaat sinds 1593 en is het enige moment waarop de stad echt vol staat; de rest van de week hoor je vooral fietsbellen.

• De kaasmarkt op vrijdagochtend, van eind maart tot eind september

• Het Waaggebouw met carillon en het Hollands Kaasmuseum

• De Grote of Sint-Laurenskerk met een van de oudste orgels van Europa

• Het Stedelijk Museum Alkmaar over het Beleg van 1573

Vanaf Amsterdam Centraal drie kwartier met de intercity. Vanaf het station tien minuten lopen naar het Waagplein.

Beverwijk

Bekend van de Bazaar — de grootste overdekte markt van Europa — en van de staalfabriek aan de overkant van het Noordzeekanaal. Onverbloemd, goedkoop, en dichter bij het strand dan Haarlem.

• De Bazaar van Beverwijk, elk weekend, duizenden kramen

• Het strand van Wijk aan Zee op vijf kilometer

• Museum Kennemerland in de oude dorpskern

• De pont over het Noordzeekanaal naar Velsen

Half uur met de sprinter vanaf Amsterdam Centraal via Zaandam. Bus naar Wijk aan Zee in vijftien minuten.

Waar je slaapt

• Haarlemmerbuurt en Westerdok: grachtenpanden aan de rand van het centrum, dertig euro onder Herengracht-niveau

• Amsterdam-Noord: de grootste prijsbreker, gratis pont die de hele nacht vaart

• De Pijp en Oost: boetiekhotels tussen de bewoners, tien minuten met de tram naar het centrum

Voor een weekend in het hoogseizoen boek je twee tot drie maanden vooruit; doordeweeks in het laagseizoen dumpen hotels hun laatste kamers juist zeven tot tien dagen van tevoren. Wie flexibel is met data, bespaart in Noord-Holland structureel meer dan wie flexibel is met sterren.

Wat het kost

Reken op 12,5 procent toeristenbelasting plus een vast bedrag per persoon per nacht — het hoogste tarief van Europa. Vergelijk altijd de totaalprijs, niet de kamerprijs.

Vergelijk altijd de totaalprijs inclusief toeristenbelasting, niet de kamerprijs. Gemeenten in Noord-Holland heffen tussen de vier en de twaalfeneenhalve procent, plus soms een vast bedrag per persoon per nacht, en veel boekingssites tonen dat pas op het laatste scherm.

Praktisch

De trein is het ruggengraat van de provincie: vier tot acht keer per uur tussen de grote plaatsen, en een dagretour kost zelden meer dan een tankbeurt. Koop een anonieme OV-chipkaart of check in met je bankpas — dat werkt inmiddels op vrijwel elke poort.

Reken de fiets mee in je planning. Bijna elk station in de provincie heeft een verhuurpunt, het landschap is vlak en de fietspaden zijn gescheiden van het autoverkeer. Op de meeste dagtrips is de fiets sneller dan de bus en aanzienlijk goedkoper dan een auto plus parkeergeld.

Het weer aan de Noordzee draait sneller dan de voorspelling. Neem ook in juli een windjack mee; een dag die om tien uur strandweer belooft, kan om twee uur horizontaal regenen en om vijf uur weer opklaren.

Drukte en timing

De drukte in Amsterdam is voorspelbaar en daarmee te vermijden. Tussen elf uur ’s ochtends en vier uur ’s middags staan de bekendste plekken vol; daarbuiten is het er stil. Dat verschil is groter dan het verschil tussen hoogseizoen en laagseizoen: een zaterdag in oktober om half elf voelt drukker dan een dinsdag in juli om half negen. Wie de dag omdraait — vroeg beginnen, midden op de dag lunchen of wandelen buiten het centrum, en pas na vieren weer terugkomen — ziet dezelfde plaats in een volstrekt ander tempo, en betaalt bovendien minder voor eten en toegang.

Geld en betalen

Nederland is grotendeels contantloos. Vrijwel overal betaal je met pin of telefoon, en een groeiend aantal zaken neemt helemaal geen contant geld meer aan. Creditcards worden in supermarkten en kleine zaken nog steeds niet altijd geaccepteerd — reken op Maestro of V Pay. Fooien zijn niet verplicht; vijf tot tien procent bij goed bedienen is gebruikelijk en afronden naar boven is genoeg. Toeristenbelasting wordt vrijwel altijd apart in rekening gebracht bij het uitchecken, ook als je vooruit hebt betaald.

Zonder auto

Deze provincie is gebouwd voor treinen, bussen, ponten en fietsen. Vrijwel elke plaats in deze gids is bereikbaar met openbaar vervoer, meestal in minder dan een uur vanaf Amsterdam Centraal, en de veerponten over het IJ en het Noordzeekanaal zijn gratis. Een dagkaart voor de regionale bussen kost minder dan een dag parkeren in een historisch centrum. Reis je met drie of vier personen, dan kan de auto voordeliger uitpakken — zet hem dan aan de rand van de stad neer en stap over op tram of trein.

Reizen met kinderen

Kinderen tot en met elf jaar reizen met de trein voor een paar euro per dag met een Railrunner-kaartje, en jonge kinderen mogen gratis mee op de fiets. Vrijwel elk museum in de provincie heeft een kinderroute, en de meeste stranden hebben een strandtent met speeltoestellen. De grootste beperking is niet het aanbod maar het tempo: reken op twee activiteiten per dag in plaats van vier, en plan de terugreis voor het avondeten in plaats van erna.

Fouten die bezoekers maken

Drie klassiekers. De eerste: te veel plaatsen op één dag, waardoor je vooral treinen en parkeerplaatsen ziet. De tweede: alles rond het middaguur plannen, precies wanneer het overal het drukst en het duurst is. De derde: met de auto naar een historisch centrum rijden waar parkeren zeven euro per uur kost terwijl het station op tien minuten lopen ligt. Wie één plaats per dag kiest, vroeg begint en de auto laat staan, houdt tijd en geld over voor het deel waarvoor hij eigenlijk kwam.

Blijven of teruggaan

De meeste bezoekers doen Amsterdam als dagtrip vanuit Amsterdam en missen daarmee de twee uur waarvoor het de moeite loont. Reken het eens door: twee treinkaartjes heen en terug plus een diner in de hoofdstad kost al snel meer dan een tweepersoonskamer buiten het seizoen ter plaatse, inclusief ontbijt. Wie blijft slapen ziet bovendien het ochtendlicht, en dat is in deze provincie — laag, breed, over water — de belangrijkste reden om er te zijn.