Een langzaam weekend in Enkhuizen: haven, geschiedenis en overnachten

Aankomst en de eerste havenwandeling

Enkhuizen ligt op de punt van een schiereiland in West-Friesland, ongeveer een uur met de intercity vanaf Amsterdam Centraal en zo'n 65 kilometer met de auto via de A7 aan de kant van de Afsluitdijk. Kom je voor het middaguur aan, dan is de oude haven nog rustig: vissersboten, het viaduct uit de 19e eeuw, de lange bocht van de Zuiderdijk. Loop westwaarts langs de Dijk richting de toren van de Westerkerk en je passeert de 17e-eeuwse Drommedaris, het meest herkenbare baken van Enkhuizen. Dit rondje kost op wandeltempo ongeveer 45 minuten en geeft je de vorm van de stad voordat je je aan iets binnen vastlegt.

Weekendverblijven concentreren zich in drie gebieden: de havenstraten rond de Wierdijk en de Dijk, de markt bij de Waag en een handvol rustiger adressen langs de Oosterdijk. Kamers met havenzicht kun je het beste als eerste boeken, en in juli en augustus gaan ze ruim van tevoren weg. Voorjaar en vroeg najaar zijn rustiger en goedkoper, en het licht over het IJsselmeer is er misschien wel mooier. Wil je één advies: boek een kamer aan de haven, niet aan de buitenring, want het hele punt van Enkhuizen is dat je naar buiten kunt lopen en water ziet.

Zuiderzeemuseum en de oude stad

Het Zuiderzeemuseum is voor veel mensen de reden om te komen, en het verdient een halve dag in plaats van een snel uurtje. Het binnenmuseum bij het station behandelt de maritieme en visserijgeschiedenis van de regio; het buitenmuseum, in het seizoen bereikbaar met een korte veerboot, reconstrueert een Zuiderzeedorp en is het mooist bij droog weer. Trek voor beide drie tot vier uur uit. Doordeweekse ochtenden zijn merkbaar rustiger dan zaterdagen. Sla het alleen over als je elders in Nederland al een vergelijkbaar openluchtmuseum hebt bezocht en de tijd liever wandelend doorbrengt.

De oude stad beloont doelloos wandelen meer dan het afvinken van bezienswaardigheden. Begin bij de Waag op de Kaasmarkt, volg de Breedstraat en dan de smalle steegjes richting de Westerkerk, en eindig bij het bottelhuis aan de Paktuinen. De stad is compact genoeg om in 15 minuten door te steken, en juist daarom werkt een langzaam weekend hier. Let op de openingstijden: verschillende kleine musea en de kerktoren sluiten in de loop van de middag, en buiten het hoogseizoen zijn sommige op maandag dicht. Plan binnenbezoeken rond het midden van de dag en houd de randen vrij voor het water.

Water, boten en de randen van de stad

De echte attractie van Enkhuizen is het water aan drie kanten. De veerboot naar Stavoren over het IJsselmeer is een praktisch dagje uit voor fietsers en een prettige overtocht voor iedereen daarbuiten; check de vaartijden in de haven voordat je er je planning op baseert. Dichterbij vullen de Compagnieshaven en de omgeving van Sprookjeswonderland ten oosten van het centrum een ontspannen middag. Fietsen kun je huren bij het station, en de rit langs de Zuiderdijk richting de Krabbershaven duurt ongeveer 30 minuten heen en bijna geen verkeer.

Voor zwemmen en zand zijn het kleine strandje bij het Enkhuizerzand en het recreatiegebied bij de Zuiderdijk de voor de hand liggende keuzes; beide zijn ondiep en kindvriendelijk. Windsurfers en zeilers verzamelen zich meestal aan de kant van de Krabbershaven, waar het water opener is. Wil je een langere uitstap buiten Enkhuizen, dan ligt Medemblik op 20 minuten rijden en in de zomer bereikbaar met de stoomtram, en Hoorn op ongeveer 25 minuten met de trein — beide maken eenvoudige halve dagen mogelijk zonder het langzame ritme van het weekend te breken.

Eten, timing en waar ik zou overnachten

Goed eten in Enkhuizen is eerder rechttoe rechtaan dan ambitieus. De haven en de straten rond de Westerstraat hebben de dichtste concentratie restaurants, van fish and chips aan de kade tot meer formele diners in omgebouwde grachtenpanden. Reserveer in de zomer voor het diner op zaterdag; doordeweeks kun je meestal zo binnenlopen. Reken op meer betalen voor een tafel met zicht op de boten. Voor het ontbijt openen de bakkerij-cafés bij de Waag vroeg genoeg voor een havenwandeling voordat de museumdrukte komt, en dat is de beste volgorde voor een zaterdag.

Mijn advies is een verblijf van twee nachten van vrijdag tot zondag, aan de havenkant van de stad op tien minuten lopen van het station. Zo liggen de Drommedaris, de museumveerboot en de waterkant in de avond allemaal binnen bereik zonder auto. Boek in april, mei, september of oktober voor meer beschikbaarheid en een rustiger stad; juli en augustus zijn het drukst en vragen eerdere planning. Sla de dagtrip helemaal over — de charme van Enkhuizen komt boven in de vroege ochtend en bij schemer, en daarvoor moet je blijven slapen.